Czym jest omniseksualizm? Definicja i najważniejsze różnice

Spotkałeś się z określeniem „omni” w kontekście orientacji i nie wiesz, co ono oznacza? W tym tekście poznasz definicję omniseksualizmu oraz najważniejsze różnice względem panseksualizmu i biseksualizmu. Dzięki temu łatwiej nazwiesz własne doświadczenia lub lepiej zrozumiesz bliskie ci osoby.

Czym jest omniseksualizm?

Omniseksualizm to jedna z orientacji z tzw. spektrum orientacji psychoseksualnych. Odnosi się do sytuacji, w której dana osoba może odczuwać pociąg seksualny, romantyczny i emocjonalny do ludzi wszystkich płci. Nie ogranicza się więc ani do jednej płci, ani do dwóch, ani do kilku wybranych – otwartość dotyczy całego wachlarza tożsamości płciowych i orientacji partnerów.

Przedrostek „omni” pochodzi z łaciny i oznacza „wszystko”. W praktyce oznacza to, że osoba omniseksualna potrafi zaangażować się w relację z kobietą, mężczyzną, osobą niebinarną, transpłciową czy agender, ale również z kimś, kto definiuje siebie jako homoseksualny, heteroseksualny, biseksualny lub aseksualny. Ważne jest, że mówimy o dojrzałych osobach dorosłych, zdolnych do świadomej zgody.

Jak wygląda pociąg u osób omniseksualnych?

Dla wielu osób omniseksualnych istotne jest przede wszystkim „wnętrze” drugiego człowieka. Liczy się charakter, inteligencja, poczucie humoru, system wartości i sposób bycia. Cielesność czy płeć biologiczna często schodzą na dalszy plan, bo najpierw pojawia się więź emocjonalna lub mentalna, a dopiero potem ewentualna fascynacja erotyczna.

Odczuwany pociąg może mieć różny charakter. U jednej osoby będzie głównie seksualny, u innej zdecydowanie romantyczny, u kolejnej bardziej emocjonalny i duchowy. U wielu osób pojawia się też omniromantyczność – romantyczny pociąg do osób wszystkich płci, przy którym uczucia i połączenie emocjonalne stoją wyżej niż sama fizyczna bliskość. Seks nie jest wtedy centrum relacji.

Jakie są cechy charakterystyczne omniseksualności?

Opis omniseksualności często powtarza kilka wspólnych elementów. Dobrze pokazują one, jak w praktyce może wyglądać życie i relacje osób, które tak o sobie mówią:

• możliwość stworzenia związku z osobami wszystkich płci i różnych orientacji psychoseksualnych,
• płeć partnera może być zauważalna i brana pod uwagę, ale nie zamyka drogi do relacji,
• bardzo ważne jest wnętrze – osobowość, empatia, inteligencja, wrażliwość,
• cielesność i zewnętrzne cechy są mniej istotne niż więź emocjonalna,
• silna otwartość na różne światopoglądy i mniejsza skłonność do uprzedzeń,
• jasno wykluczone są przemocowe i przestępcze zachowania, takie jak pedofilia, zoofilia czy nekrofilia.

Ważny element to także gotowość do myślenia o orientacji w sposób niesztywny. Osoby omniseksualne często mówią, że ich uczucia „nie mieszczą się” w tradycyjnych etykietach, dlatego szukają określenia, które lepiej oddaje ich rzeczywistość relacyjną.

Omniseksualizm opisuje pociąg do dojrzałych ludzi wszystkich płci i orientacji – nigdy do dzieci, zwierząt ani przedmiotów.

Jak omniseksualizm różni się od panseksualizmu?

Omniseksualizm i panseksualizm bardzo często pojawiają się obok siebie. W wielu tekstach i rozmowach te pojęcia są używane zamiennie, bo oba odrzucają sztywne, binarne myślenie o płci. Różnica istnieje, ale jest subtelna i dotyczy głównie tego, jak dana osoba przeżywa i „widzi” płeć partnera.

Osoba panseksualna zwykle mówi: „płeć jest dla mnie zupełnie obojętna”. Osoba omniseksualna powie raczej: „zauważam płeć i tożsamość, ale nadal mogę się zakochać w każdej osobie”. W obu przypadkach mówimy o otwartości, lecz inaczej wygląda wrażliwość na płeć drugiej osoby.

Omniseksualizm a panseksualizm – najważniejsze różnice

Żeby wyraźniej zobrazować te dwie orientacje, można zestawić je obok siebie. Chodzi nie o ocenę, która jest „lepsza”, ale o pokazanie, gdzie przebiega granica w sposobie opisywania własnych doświadczeń:

W praktyce dwie osoby o bardzo podobnych doświadczeniach mogą wybrać inne słowo. Jedna powie o sobie „panseksualna”, bo chce podkreślić całkowitą obojętność płci. Druga wybierze „omni”, bo mimo otwartości nadal wyraźnie dostrzega płeć i ma z nią określone skojarzenia, które wpływają na pociąg.

Omniseksualizm a biseksualizm i poliseksualizm

Ważne jest też odróżnienie omniseksualności od innych orientacji nieheteronormatywnych, które często bywają ze sobą mylone. Chodzi głównie o biseksualizm i poliseksualizm, które opisują pociąg do więcej niż jednej płci, ale na innych zasadach niż omni.

Klasyczny opis biseksualizmu mówi o pociągu do „obu płci” – kobiet i mężczyzn. Wiele współczesnych osób bi rozszerza to i podkreśla, że czują pociąg również do osób transpłciowych i niebinarnych. Poliseksualność z kolei oznacza pociąg do wielu, ale nie wszystkich tożsamości płciowych. Ktoś może być np. zainteresowany kobietami i osobami niebinarnymi, ale nie mężczyznami.

Jak działa spektrum orientacji psychoseksualnych?

W naukach o seksualności coraz rzadziej mówi się o prostym podziale „hetero–homo–bi”. Zamiast tego opisuje się spektrum orientacji, na którym mieszczą się różne sposoby doświadczania pociągu. Omniseksualizm jest jednym z elementów tego spektrum, obok heteroseksualności, homoseksualności, biseksualności, panseksualności, aseksualności czy demiseksualności.

W tym ujęciu orientacja nie jest sztywną szufladką. Bardziej przypomina skalę, po której każdy człowiek „ustawia się” w miejscu zbieżnym z jego życiowym doświadczeniem. Dla jednych będzie to wyraźne przyciąganie wyłącznie do jednej płci. Dla innych – otwartość na wiele tożsamości i płci, tak jak w przypadku omni.

Omniseksualność a tożsamość płciowa

Warto podkreślić wyraźnie różnicę między dwiema kwestiami: orientacja psychoseksualna a tożsamość płciowa. Omniseksualizm dotyczy tego, do kogo ktoś odczuwa pociąg seksualny, romantyczny lub emocjonalny. Nie opisuje, kim dana osoba jest pod względem własnej płci.

Osoba omniseksualna może być kobietą, mężczyzną, osobą niebinarną, agender, trans czy cis. Orientacja mówi o kierunku pociągu, a tożsamość – o tym, jak dana osoba rozumie i nazywa swoją płeć. Te dwie sfery łączą się w jednym człowieku, ale nie zastępują się nawzajem.

Jedna osoba może jednocześnie być np. kobietą transpłciową i omniseksualną albo niebinarną i heteroseksualną – kombinacji jest wiele.

Jakie mity i nieporozumienia dotyczą omniseksualizmu?

Wokół orientacji, które nie mieszczą się w tradycyjnych kategoriach, łatwo rodzą się mity. Omniseksualizm nie jest tu wyjątkiem. Część stereotypów powtarza się również wobec panseksualności czy biseksualności, bo dotyczą samej idei otwartości na wiele płci.

Źródłem wielu nieporozumień jest brak rzetelnej wiedzy i mylenie orientacji seksualnej z zaburzeniami preferencji. Dlatego tak istotne jest jasne odróżnienie, co zaliczamy do normalnych wariantów rozwoju seksualnego, a co do zachowań przestępczych czy krzywdzących.

Czy omniseksualność oznacza rozwiązłość?

Bardzo często pojawia się przekonanie, że osoby omniseksualne „ciągle zmieniają partnerów” albo „nie są w stanie być wierne”. To mit powtarzany także przy innych orientacjach spoza heteronormy. W rzeczywistości omni może być tak samo monogamiczny jak osoba heteroseksualna czy homoseksualna.

Orientacja mówi o tym, do kogo można odczuwać pociąg. Nie przesądza o stylu życia, normach moralnych ani o tym, jak ktoś buduje relacje. Osoba omniseksualna może zdecydować się na trwały, monogamiczny związek z jedną osobą – niezależnie od jej płci – i być w nim przez wiele lat. Może też wybierać relacje otwarte. To kwestia preferencji relacyjnych, a nie samej orientacji.

Czy omniseksualizm to to samo co „pociąg do wszystkiego”?

Inne szkodliwe nieporozumienie łączy omniseksualność z pociągiem do przedmiotów lub zwierząt. To całkowicie fałszywe skojarzenie, które wynika z nieznajomości definicji. Omni dotyczy wyłącznie ludzi, i to takich, którzy są zdolni do świadomej zgody na relację seksualną lub romantyczną.

Pedofilia, zoofilia czy nekrofilia nie są orientacjami seksualnymi, tylko zaburzeniami oraz często czynami karalnymi. Łączenie tych zjawisk z omniseksualizmem jest krzywdzące i dla osób omni, i dla całej społeczności LGBTQ+, a także zaciemnia obraz tego, co naprawdę jest zagrożeniem dla bezpieczeństwa innych osób.

Jak wygląda życie osoby omniseksualnej na co dzień?

Codzienność osoby omniseksualnej może z zewnątrz wyglądać dokładnie tak samo jak życie kogokolwiek innego. Ktoś zakochuje się, buduje relacje, przeżywa rozstania, planuje przyszłość z partnerem lub partnerką. Różnica leży w tym, że krąg potencjalnych partnerów obejmuje ludzi wszystkich płci i orientacji, a nie tylko jedną, ściśle określoną grupę.

Ważnym doświadczeniem wielu osób omni jest jednak „niewidzialność orientacji”. Kiedy ktoś jest w relacji z mężczyzną, otoczenie może zakładać, że jest hetero. Gdy tworzy związek z kobietą, często zostaje zaszufladkowany jako lesbijka lub gej. Sama etykieta „omni” ginie w tle, a wraz z nią część tożsamości tej osoby.

Jakie wyzwania psychiczne mogą się pojawiać?

Osoby o orientacjach nieheteronormatywnych, w tym omniseksualne, często mierzą się z podobnymi trudnościami. Obejmują one zarówno presję społeczną, jak i wewnętrzne napięcia wynikające z prób dopasowania się do otoczenia, które nie zawsze rozumie różnorodność seksualną.

Najczęstsze wyzwania, o których mówią osoby omni, to między innymi:

• brak akceptacji lub otwarte odrzucenie ze strony rodziny,
• doświadczanie komentarzy i żartów o „rozwiązłości” czy „braku zdecydowania”,
• internalizacja homofobii, bifobii czy ogólnej niechęci wobec LGBTQ+,
• trudność z nazwaniem swojej orientacji i lęk przed oceną po coming oucie,
• poczucie osamotnienia, gdy brak w otoczeniu innych osób o podobnych doświadczeniach.

Dla wielu osób wsparciem okazuje się psychoterapia afirmatywna, czyli praca z psychologiem lub psychoterapeutą, który ma wiedzę o orientacjach seksualnych i tożsamościach płciowych. Taki specjalista pomaga budować stabilną tożsamość, wzmacniać poczucie własnej wartości i uczyć się stawiania granic w relacjach, w których pojawia się brak szacunku.

Rozmowa z terapeutą, który naprawdę rozumie doświadczenia osób LGBTQ+, często bywa pierwszym miejscem, gdzie ktoś omni może bez lęku mówić o sobie w pełni.

Co daje znajomość pojęcia omniseksualizmu?

Dla jednej osoby omniseksualizm będzie po prostu kolejnym terminem, który pomaga lepiej porządkować wiedzę o ludzkiej seksualności. Dla innej – konkretną nazwą czegoś, co czuła od dawna, ale nie potrafiła nazwać. Zdarza się, że dopiero zetknięcie z opisem omni sprawia, że ktoś zyskuje spójny język dla swoich przeżyć.

Świadomość, że istnieje orientacja opisująca pociąg do ludzi wszystkich płci i orientacji, z jednoczesnym dostrzeganiem płci partnera, dla wielu bywa źródłem ulgi. Przestaje się wtedy myśleć o sobie w kategoriach „zdezorientowany” czy „dziwny”. Pojawia się poczucie: „mam swoje miejsce w spektrum, inni ludzie czują podobnie”.